ИЫҰ

ИСЛАМ ЫНТЫМАҚТАСТЫҒЫ ҰЙЫМЫ

Ислам Ынтымақтастығы Ұйымы (ИЫҰ, 2011 жылға дейін - Ислам Конференциясы Ұйымы) 1969 жылы құрылды.

ИЫҰ Бас хатшылығының штаб-пәтері Жидда қаласында (Сауд Арабиясы Корольдігі) орналасқан.

Бүгінгі таңда ИЫҰ-ға 56 мемлекет мүше болып табылады (Сирия мүшелігін 2012 жылғы тамызда тоқтатты).

ИЫҰ жұмыс тілдері: ағылшын, араб және француз.

Ұйымның негізгі құжаттары: ИЫҰ Жарғысы; 2016 жылғы сәуірде қабылданған «ИЫҰ-2025: іс-қимылдар бағдарламасы» атты 10 жылдық стратегиялық құжаты.

Қазақстан 1995 жылдан бастап ИЫҰ мүшесі. ҚР ИЫҰ жанындағы Тұрақты Өкілдігі 2010 жылғы наурыз айынан бері Жидда қаласында жұмыс істейді. ҚР ИЫҰ жанындағы Тұрақты Өкілі ҚР Сауд Арабиясы Корольдігіндегі Елшісі Бақыт Данабекұлы Батыршаев.

2011 жылғы 28-30 маусым аралығында Қазақстан Республикасының төрағалығымен Астанада өткен ИЫҰ Министрлер Кеңесінің 38-ші сессиясы елеулі оқиғалардың бірі болды. Бұл іс-шараның негізгі нәтижелерінің бірі ұйымның атауын Ислам Ынтымақтастығы Ұйымына өзгерту туралы шешім болды.

Сондай-ақ, ИЫҰ Министрлер Кеңесінің 38-ші сессиясы аясында Қазақстан Президенті Н.Назарбаев Азық-түлік қауіпсіздігі жөніндегі ислам ұйымын (АҚИҰ) құру туралы бастама жариялады. Бұл бастаманың негізгі мақсаты ИЫҰ-ға мүше мемлекеттердің азық-түлік қауіпсіздігі саласындағы мүмкіндіктерін нығайту болып табылады.

Бүгінгі таңда АҚИҰ Жарғысына ИЫҰ 32 мүше мемлекеті қол қойып, оның 12-і ратификациядан өткізген. АҚИҰ Жарғысы 2018 жылғы наурыз айында заңды күшіне еніп, штаб-пәтері Астанада өз жұмысын бастады.

2016 жылғы 14-15 сәуірде Қазақстан Республикасының Президенті Н.Назарбаев Ыстанбұл қаласындағы ИЫҰ-ның кезекті 13-ші саммитіне қатысты. Саммиттің аясында Мемлекет басшысы Түркия Республикасының Президенті Р.Эрдоганмен бірлесіп Исламдық келісім (Islamic Rapprochement) процесін бастау туралы бастама көтерді. Қазіргі уақытта Исламдық келісім бастамасы ИЫҰ-ның күн тәртібінде еніп ИЫҰ кеңістігіндегі жанжалдарды шешу мәселелеріндегі мүше мемлекеттердің назарында.

Оған қоса, Саммиттің шеңберінде Қазақстан Президенті Н.Назарбаев «Исламдық инфрақұрылымдық бастама» (Triple I) бағдарламалық құжатын әзірлеу қажеттілігі туралы ұсыныс енгізді. Бастаманың негізгі мақсаты «Орталық Азия», «Африка», «Таяу Шығыс және Солтүстік Африкадағы» Исламдық Даму Банкінің үш арнайы бағдарламаларын байланыстыру арқылы ИЫҰ кеңістігінде атқарылып жатқан көліктік-логистикалық жүйелерді біріктіру және арттыру болып табылады. Бүгінгі таңда бұл бағытта ҚР Инвестициялар және даму министрлігі Исламдық Даму Банкімен, сондай-ақ штаб-пәтері Анкарада орналасқан ИЫҰ-ның басты экономикалық платформасымен (КОМСЕК - ) бірлесіп жұмыс жүргізуде.

Аталмыш бастамалар ИЫҰ Ыстанбұл Саммитінің қатысушылары қолдап, оның Қорытынды коммюникесінде бекітті.

2017 жылғы 10-11 қыркүйекте Астана қаласында Қазақстан Республикасының Президенті Н.Назарбаевтың төрағалығымен ИЫҰ тарихында тұңғыш рет «Ғылым, технология, инновация және ислам әлемінің жаңғыруы» тақырыбында ИЫҰ-ның Ғылым және технологиялар жөніндегі Саммиті өткізілді. Алдағы жылдарда Ислам әлемінің ғылым мен технологияларды дамыту саласында негізге алынатын Астана декларациясы және ИЫҰ-ның 2026 жылға дейінгі Ғылым, технология және инновацияны дамыту жөніндгі бағдарламасының қабылдануы саммиттің басты нәтижесі болды.

Осы ретте, 2018 жылғы 5-6 мамырда Дакка қаласында (Бангладеш Халық Республикасы) өткен ИЫҰ-ның Сыртқы істер министрлері кеңесінің 45-ші отырысы шеңберінде Қазақстанның өкілі, Елші А.А.Мусинов Ғылым және технологиялар мәселелері жөніндегі ИЫҰ Бас хатшысының орынбасары лауазымына сайланды және 2019 жылғы 1 шілдеден бастап ресми түрде оның өкілеттігі іске асады.

Қазіргі уақытта Қазақстан мен ИЫҰ арасындағы ынтымақтастықтың күн тәртібі Қазақстан Президенті Н.Назарбаевтың ислам әлемінің дамуына арналған бастамалары арқылы қалыптасуда:

- Азық-түлік қауіпсіздігі жөніндегі ислам ұйымының әлеуетін нығайту (АҚИҰ);

- Исламдық келісім (Islamic Rapprochement) бастамасын ілгерілету;

- «Исламдық инфрақұрылымдық интеграциясы» бастамасын ілгерілету (Triple “I”).

Сондай-ақ, аталған күн тәртібіне Қазақстанның Білім және технологиялар жөніндегі ИЫҰ-15 платформасын құру жөніндегі жаңа бастамасын қосу бойынша жұмыс жүргізілуде.

Қосылған : 10.12.2018, 19:00, Өзгертілген : 10.12.2018, 19:00